AZ PİŞMİŞ BİR YUMURTA

YUMURTA
Yönetmen ve Senarist :Semih Kaplanoğlu.
Oyuncular: Nejat İşler, Saadet Işıl Aksoy,
Ufuk Bayraktar ,Tülin Özen.

Yusuf (Nejat İşler) annesinin ölümü üzerine doğduğu, büyüdüğü kasabaya geri döner. İsteyerek terk ettiği topraklara geriye dönüş onun için, geçmişi ve  bugünü ile bir yüzleşmeye dönüşür. Geçmişin güvenli, beklentileri düşük, sıcak küçük kasaba yaşamı içten içe (belki) kabullendiği, dışardan ise ittiği bir yaşam şeklidir. Hayallerini gerçekleştirmek için kaçarcasına uzaklaştığı Tire kasabası ile düş kırıklıklarıyla dolu vazgeçemediği koca İstanbul şehri ruhunun derinliklerinde kopan çatışmanın taraflarıdır. Olmak istediği büyük kentli entelektüel şair kimliği ekmek savaşının sürüklediği sahaf dükkanı ile yer değiştirmiştir. Kazandığı bir şiir ödülü dışında şair olarak anılmak yolunda muazzam işler başaramamıştır. Ana yuvasına, Yumurta’dan çıktığı yere dönüşün beklenmedik fakat içten istenilen bir ziyaret olduğunu anlar. Burada onu sonsuz bir sadelik, kendi halinde akan bir yaşam karşılar. Düşünceler duygulara karşı gelememeye başlar,  beden kendisini buradaki hayatın akışına bırakmaya hazırlar. Annenin ölümü içteki Ben’in yeniden doğuşuna hizmet eder adeta. Kabullenmek, itiraf etmek zordur. Annesiyle aynı evde yaşayan uzaktan akraba Ayla yaşamının bu evresine yeni bir pencere açar. Çekingen, üniversite sınavında puan tutturarak yumurtasının kabuğunu kırmaya çalışan tipik bir kasaba kızıdır. Yusuf’a annesinin bir adağı olduğunu, bunu bir görev olarak kabul edip, yerine getirmesini ister. Kasaba gibi kızın sadeliğinden etkilenen Yusuf  bu isteği yerine getirmeye karar verir.
Yaşam ritminde (yer yer daha yavaş) seyreden sakin, sade bir film . Sessizliğin kelimelerden daha çok şey anlattığı karşılıklı konuşmalar, tüm filme hakim koyu yeşil tabiatın desteklediği puslu arka plan . Sabit kamera tüm bu sakinliği baştan sona destekliyor. Yönetmen ve senarist Semih Kaplanoğlu öyküsünün anlamını karelerin dışına taşırarak seyirciyi hissetmeye zorluyor.
Kaplanoğlu yakaladığı minimal akışın estetiğini zedelemekten korkarcasına öykü içine dramatik bir olay yerleştirmemiş. Oyuncular da aynı estetik bütünlük içinde hareket ediyor. Yusuf’un finalde ağlaması dışında duygusal bir tepki yok. Bir yerde film doğallığı yakalamayı abartıp yapaylık sınırına dayanıyor. Nejat İşler ve Saadet Işıl Aksoy filmin ruhunu yakalayan oyunculuklar sergiliyor.  
Popüler sinemanın taşıdığı tüm detaylardan arınmış ‘Yumurta’  Nuri Bilge Ceylan, Reha Erdem gibi minimal bir anlatımla belli bir felsefeyi yakalamaya çalışan  kökeni Andrev Tarkosky’e kadar uzanan bir yolu izliyor. İç içe geçmiş türlerin ortalama sinema seyircisinin her türlü beklentisini tatmin ettiği bir dönemde bu denli sade bir film iyi bir kişisel sinema örneği olmanın ötesine geçemez.

15-5-2008

eminyeginboy@ikincigrup.com

ÇOCUKLUĞUN KAYBOLAN MASUMİYETİ

Uçurtma Avcısı-The Kite Runner

Yönetmen: Marc Forster
Oyuncular:Khalid Abdalla, Atossa Leoni 
Shaun Toub,Homayun Ershadi.

‘Uçurtma Avcısı-The Kitte Runner’  2008 yılının en çarpıcı filmlerinden birisi. Vizyondan sessizce kayıp gittikten kısa süre sonra DVD olarak piyasaya çıktı. Yönetmen Marc Forster son yılların en başarılı isimlerinden 2001 den bu yana ‘Kesişen Yollar-Monster Ball’ ,’Düşler Ülkesi- Finding Neverland’, ‘Lütfen Beni Öldürme -Stranger Than Fiction’ ,’Gitme- Stay’ gibi hem eleştirmenlerin hem de seyircinin ilgisini çeken yapımları gerçekleştirdi. Şu an James Bond’un 22.filmini çevirmekle meşgul.  Öykünün kahramanları Amir ve Hassan 70’li yıllarda  Afganistan’ın Kabul kentinde da yaşayan on yaşlarında iki çocuktur. Hassan, Amir ve babasının yanında kahya olarak çalışan Ali’nin oğludur. Aralarındaki sınıf farkı sağlam bir dostluğu ve dayanışmayı engellemez. Çocuklar arasında her yıl düzenlenen uçurtma yarışmasını Amir Hassan’ın yardımıyla kazanır. Her iki çocuğun azılı düşmanı, onları Hazara olduklarından dolayı hor gören, Paşatun olmakla öğünen , yaşça ve bedenen daha büyük Assef’tir. Afganistan’da Hazara’lar Farsça konuşan azınlık ve göçebe bir toplumdur,  Paşatunlar ise yerleşik ve çoğunluktur. Assef ve iki arkadaşı Hassan’a tecavüz eder. Bu olay sonrası Amir ve Hassan’ın arkadaşlıkları bozulur.  Rusların Afganistan’ı işgalinden hemen sonra Amir ve Babası Amerika’ya kaçar. Amir o dönemde Afganistan’a ileriki yaşlarında ne zaman daha döneceğinden haberi yoktur.
Talibanların hakim olduğu bölgelerde acımasızca sürdürülen şeriat kurallarını
gözler önüne seren filmde dinin cahil toplumlarda nasıl bir sömürü ve şiddet mekanizması olabileceğini bir kez daha gösteriyor. Khaled Hosseini ‘nin 34 ülkede sekiz milyonun üzerinde basılan romanından David Benioff’un senaryosundan beyazperdeye aktarılırken çekim alanı olarak Afganistan yerine Çin kullanılmış. Öyküde dostluk , baba oğul ilişkisi ön planda işlenirken  Rusların istilası ve Talibanların dehşeti ile bir ülke halkının iradesi dışında temel yapısının nasıl kırılabileceğinin altı çiziliyor. Şeriat kurallarının insan acımasızlığı ile birleştiğinde ne kadar istismar edildiği, stadyumdaki zina ile suçlanan bir kadın ve erkeğin taşlanarak öldürülmesi, çocuk istismarının dehşet verici görüntüleriyle vurgulanıyor. Yazarın aynı topraklardan köken aldığı göz önüne alındığında  olayların 11 Eylül sendromunun batıcı gözüyle yansıtıldığı olasılığını azaltıyor.
Dream Works yapımı olmasına karşın yarısından fazlasının Arap kökenli Arapça  konuşan oyuncuların rol alması filmin otantik atmosferini mükemmel destekliyor.  Alberto Iglesias’ın Oscar adayı olduğu müzikleri mükemmel bir batı ve doğu sentezi sunuyor.

15-5-2008

eminyeginboy@ikincigrup.com